DE WEG NAAR DUURZAAM GELUK VRAAGT OM EEN VERANDERING VAN GEDRAG

Geluk is even ongrijpbaar als aantrekkelijk. We willen allemaal gelukkig zijn, maar hoe dan? We geven ons geld uit aan mooie, lekkere dingen en ervaringen. Maar dit geluksgevoel vervaagt snel en we willen meer. We gaan harder werken, meer verdienen en nog meer leuke dingen doen of kopen. Maar voelen we ons vervolgens ook gelukkiger? Het tegendeel lijkt waar. We leven in een tijd waar depressies en burn-outs meer voorkomen dan ooit. Met Carin Cuijpers van de GeluksBV en gedragswetenschapper Reint Jan Renes doken we in de wetenschap van geluk en wat blijkt: er is licht aan het einde van de tunnel! De weg naar duurzaam geluk biedt meer mogelijkheden die minder moeite, geld en tijd kosten. Het vraagt wel om ander gedrag. “En de condities daarvoor kunnen we samen vormgeven,” zegt Reint Jan Renes.

“Wanneer eten, drinken en een dak boven je hoofd is geregeld, zijn er vier basisbehoeften: autonomie, competentie, betekenis en verbondenheid die belangrijk zijn voor ons geluk. Aandacht en voeding geven aan deze vier vormt het begin van de weg naar duurzaam persoonlijk geluk,” legt Carin Cuijpers uit. Volgens haar hangt persoonlijk geluk, sterk samen met innerlijke levensvaardigheid. Gedragingen zoals het beoefenen van dankbaarheid, vriendelijk en hulpvaardig zijn, het werken aan flow of niet tobben, zijn voeding voor onze basisbehoeften. Volgens Carin zou geluk onze belangrijkste prioriteit moeten zijn. Voor mensen, bedrijven, overheid en andere organisaties. Met haar GeluksBV werkt ze aan het Bruto Nationaal Geluk: aan groei en vooruitgang die dienstbaar is aan de gezondheid en het geluk van mensen. “Dat betekent niet dat we een lat neerleggen voor wat geluk is, maar dat we geluk agenderen, inzichten bieden en handvatten en condities gaan scheppen die mensen en organisaties ondersteunen om aan de slag te gaan met hun geluk,” legt Carin uit.

Een praktijkvoorbeeld waarin het resultaat van de benadering vanuit geluk goed zichtbaar wordt, is het project ‘Digitale Buddies’ van de GeluksBV. In dit project ontmoeten (soms eenzame) ouderen en jongeren elkaar één keer per week gedurende 10 weken. Op basis van het delen van hun levensverhalen en passies, wordt gezocht naar een haakje op basis waarvan internet of videobellen in hun leven belangrijk is. De jongeren hebben als opdracht de ouderen online verder te helpen bij hun passie. Andersom delen de ouderen hun verhalen met de jongeren. Het resultaat: de ouderen worden digitaal en de jongeren sociaal vaardiger (=competentie). Het uitwisselen van persoonlijke verhalen tussen oud en jong levert warme relaties op (zelfs nieuwe vriendschappen). En ouderen beschikken over meer mogelijkheden om te communiceren met familie en vrienden (=verbondenheid). Digitaal vaardige ouderen doen weer meer mee. En jongeren ontwikkelen vaardigheden voor overdracht van kennis en kunde (=autonomie). Ouderen en jongeren voelen zich door het oprecht contact, het uitwisselen van ervaringen, kennis en kunde over en weer van betekenis (=betekenis). Door te focussen op geluk ontstond er een programma dat bijdraagt aan alle 4 de basisbehoeften.

Bekijk de presentatie van Carin Cuijpers over geluk

Van geluk naar gedrag

De soms eenzame ouderen in het project Digitale Buddies waren aanvankelijk lastig te verleiden om met de computer aan de slag te gaan. Vanuit hun huidige kennis, zagen ze de computer als probleem en niet als oplossing. Het gebruiken van de computer om contact te kunnen hebben met hun naasten is voor hen een gedragsverandering, waarvoor het impuls niet positief was: de computer leverde hen problemen op en stress. “Nieuw gedrag, moet bijdragen aan iets waar je het nut van inziet, het moet op de korte termijn positieve resultaten voor je opleveren én de condities om het te gaan doen moeten goed zijn. Omgekeerd werkt ie ook: als een bepaalde gedraging teveel gaat kosten, is de kans groter dat je ermee stopt,” legt gedragswetenschapper Reint Jan Renes uit. Gedrag wordt voor een groot deel bepaald door gewoontes en impulsen. “Dus op dat niveau moet je als gedragsontwerper beginnen. Als je mensen wilt bewegen tot nieuw gedrag, kun je bijvoorbeeld op dat niveau – ook wel systeem 1 van gedrag genoemd, frictie inbouwen.” Reint Jan noemt een voorbeeld van een campagne van een sportschool die van het bankje van een bushokje een digitale weegschaal maakte en in de poster voor goedkope abonnementen het huidige gewicht van de persoon op het bankje liet weergeven. “Zo’n impuls kan mensen aan het denken zetten, waardoor ze naar systeem 2 overschakelen,” legt hij uit. Dat tweede systeem gaat over kennis, motivatie, keuzearchitectuur en handelingsperspectief. Op dat niveau kun je verder bouwen richting het gewenste gedrag, door de juiste kennis aan te bieden en condities te scheppen voor het nieuwe gedrag.

De twee systemen van gedrag zijn samengevat in vijf gedragslenzen:

  1. Gewoontes en impulsen
  2. Weten en vinden
  3. Zien en beseffen
  4. Willen en kunnen
  5. Doen en blijven doen

Bekijk de gedragslenzen in de presentatie van Reint Jan Renes

Ontwerpen voor gedragsverandering vanuit de kennis over geluk

Met de kennis van geluk en de kennis van gedrag ging uiteindelijk een groep van 50 professionals met de gedragslenzen aan de slag om samen vorm te geven aan gelukkige gedragsveranderingen op het werk en in de wijk. Niet alleen de basisbehoeften werden daarin meegenomen, maar ook twaalf levensvaardigheden (zie afbeelding 1). Op basis van concrete cases, bijvoorbeeld van Maud van 20 die in de zorg werkt, maar haar hoofd maar moeilijk boven water kan houden, werd de wetenschap van geluk gecombineerd met de wetenschap van gedrag. Lees de beide cases terug.

Bijzondere gesprekken

Het samen inzetten van de kennis van geluk met behulp van gedragslenzen leidde tot bijzondere gesprekken. Over de precieze probleemstelling waarvoor het gedragsontwerp zou worden ingezet, over welke basisbehoefte het meest dringend aandacht verdiende, maar ook leidden de methodes de groepen steeds terug naar de doelgroep.

De voorgestelde concepten om mensen aan hun geluk te laten werken op het werk en in de wijk, zijn zelfs na een korte discussie met weinig informatie toch al inspirerend: Zou Maud iets hebben aan meer aandacht voor het creëren van een goede workflow met haar collega’s, bijvoorbeeld? Of is het goed om mensen te helpen bij het formuleren van concrete geluksdoelen, zoals twee keer per week koffie drinken in een mama café? Het lijkt erop dat we met elkaar, professionals en mensen, meer aandacht voor geluk kunnen vormgeven.

LAAT HET ONS WETEN

We geven graag samen vorm aan de zorg van de toekomst. Laat ons je ideeën weten en we nemen contact met je op. Het U CREATE team

Sending

©2018 ALL RIGHTS RESERVED BY U CREATE - DISCLAIMER - PRIVACY

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

Create Account